Przelew na fałszywy rachunek – czy może być kosztem uzyskania przychodu?

W dobie rosnącej liczby oszustw internetowych i coraz bardziej niespodziewanych metod wyłudzania pieniędzy, przedsiębiorcy mogą paść ofiarą przestępców podszywających się pod kontrahentów. Jednym z nieoczekiwanych scenariuszy jest przelew na fałszywy rachunek bankowy. Czy taki wydatek może zostać uznany za koszt uzyskania przychodu?

Przelew na fałszywy rachunek bankowy a koszt uzyskania przychodu

Ustawy o podatku dochodowym nie zawierają szczegółowych regulacji dotyczących zaliczania do kosztów uzyskania przychodów wartości pieniężnych utraconych w wyniku kradzieży czy wyłudzenia. Straty środków pieniężnych powstałe w wyniku oszustwa nie zostały również wymienione w katalogu wyłączeń z kosztów uzyskania przychodów w art. 16 ust. 1 u.p.d.o.p. i art. 23 ust. 1 u.p.d.o.f. Oznacza to, że analizy ujęcia straty w środkach pieniężnych w wyniku oszustwa dokonuje się  w oparciu o ogólną definicję kosztu uzyskania przychodu z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. / art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f.

Przyjmuje się jednak, że zaliczenie strat w środkach obrotowych do kosztów uzyskania przychodów powinno być każdorazowo oceniane w aspekcie:

– całokształtu prowadzonej przez podatnika działalności,

– okoliczności, które spowodowały powstanie straty,

– udokumentowania straty,

– podjętych przez podatnika działań zabezpieczających.

Powstała strata w środkach pieniężnych niewątpliwie wiąże się z całokształtem prowadzonej działalności gospodarczej, niemniej zdarzenie tego rodzaju powinno być uznane za zdarzenie losowe, niezależne od woli podatnika. Istotne jest, aby strata nie powstała z winy podatnika jako wynik jego niedbalstwa lub naruszenia przepisów albo braku nadzoru nad pracownikami. Możliwość zaliczenia tego rodzaju strat do kosztów uzyskania przychodów ocenia się także przez pryzmat tego, czy przy zachowaniu należytej staranności racjonalnie działający podmiot gospodarczy mógłby zapobiec stracie w normalnych warunkach działalności gospodarczej. Reasumując – charakter kosztowy mają te straty, które nie powstały z winy podatnika, a powstały na skutek zdarzeń nieprzewidywalnych i nie do uniknięcia przez podmiot gospodarczy racjonalnie i starannie prowadzący swoje interesy.

Udokumentowanie straty środków pieniężnych

Organy podatkowe przyjmują, że jednym z warunków uprawniającym do zaliczenia straty w wyniku przelewu na fałszywy rachunek w ciężar kosztów uzyskania przychodów jest również jej właściwe udokumentowanie.

W kontekście właściwego udokumentowania straty powstałej w wyniku oszustwa, w świetle stanowisk prezentowanych przez Dyrektora KIS, aby zaliczyć utraconą kwotę do kosztów uzyskania przychodu sprawa przede wszystkim powinna zostać uprawdopodobniona przez właściwe organy ścigania. Możliwe jest to dopiero po zakończeniu prowadzonego postępowania. Dopiero wówczas zasadne jest przyjęcie, że wydatek w postaci straty środków pieniężnych w wyniku oszustwa jest rzeczywisty, prawidłowo udokumentowany i może stanowić koszt uzyskania przychodu.

Zatem, aby uznać, że spełniony jest warunek prawidłowego udokumentowania straty w środkach pieniężnych w wyniku oszustwa sprawa powinna zostać zgłoszona do organu ścigania (policja/prokuratura), a postępowanie tego organu powinno być zakończone (np. postanowieniem o umorzeniu).

Potwierdzają to m.in. interpretacje indywidualne Dyrektora KIS:

– z dnia 5 czerwca 2025 r., nr 0111-KDIB1-1.4010.183.2025.2.RH,z dnia 21 marca 2023 r., nr 0114-KDIP2-2.4010.14.2023.2.KW

– z dnia 22 lutego 2022 r., nr 0111-KDIB1-3.4010.690.2021.2.IZ,

– z dnia 27 sierpnia 2021 r., nr 0111-KDIB2-1.4010.230.2021.1.AT,

– z dnia 19 sierpnia 2024 r., nr 0113-KDIPT2-1.4011.462.2024.2.KD (dot. PIT, jednak wg nas wnioski są analogiczne w CIT).

Co na to sądy?

Z orzecznictwa nie wynika wymóg zakończenia postępowania przez organ ścigania, aby można było uznać stratę w kosztach uzyskania przychodu. Wystarczające jest zgłoszenie sprawy do organu ściągania i posiadanie dowodów dokumentujących poniesienie straty, a także dochowanie należytej staranności przez podatnika. Potwierdza to przykładowo WSA w Łodzi w wyroku z dnia 6.07.2022 r., sygn. I SA/Łd 284/22.

Podsumowując, strata powstała w wyniku przelewu na fałszywy rachunek bankowy, co do zasady, może stanowić koszt uzyskania przychodu, na podstawie art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. / art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f., pod warunkiem, że nie powstała z winy podatnika, a na skutek zdarzenia nieprzewidywalnego i nie do uniknięcia. Sprawa powinna zostać zgłoszona do organu ścigania, a podatnik powinien również posiadać dowody na poniesienie straty oraz dokumentujących okoliczności jej poniesienia.

Okiem doradcy

Ujęcie w kosztach uzyskania przychodu przelewu na fałszywy rachunek bankowy nie jest jednoznaczne i uzależnione jest od okoliczności zdarzenia, w tym dochowania należytej staranności przez podatnika, co często może być uznaniowe. Celem wyeliminowania sporu z organem podatkowym rekomendowane jest również posiadanie dokumentu kończącego postępowanie prowadzone przez organ ścigania (chociażby jego umorzenie). Indywidualny przypadek warto skonsultować się z doradcą podatkowym, aby prawidłowo ocenić sytuację i uniknąć potencjalnych sporów z organem podatkowym.