Progi istotności (limity) w dokumentacjach cen transferowych

Ceny transferowe to jedno z kluczowych zagadnień w podatkach dochodowych, z którym muszą mierzyć się przedsiębiorcy prowadzący transakcje z podmiotami powiązanymi. W ostatnich latach ustawodawca wprowadził szereg zmian mających na celu uproszczenie obowiązków dokumentacyjnych, a jednocześnie zapewnienie skuteczniejszej kontroli nad transakcjami mogącymi wpływać na dochody budżetu państwa. Jednym z najważniejszych elementów systemu cen transferowych są progi istotności, czyli limity wartości transakcji, po przekroczeniu których powstaje obowiązek sporządzenia lokalnej dokumentacji cen transferowych.

Kto jest zobowiązany do sporządzania dokumentacji cen transferowych

Obowiązek sporządzenia lokalnej dokumentacji cen transferowych dotyczy podmiotów realizujących transakcje kontrolowane z podmiotami powiązanymi. Co istotne, dokumentację muszą sporządzać również podatnicy dokonujący transakcji z podmiotami mającymi siedzibę lub zarząd w krajach stosujących szkodliwą konkurencję podatkową (tzw. raje podatkowe), nawet jeśli nie są one podmiotami powiązanymi w rozumieniu ustawy o CIT.

Zgodnie z art. 11k ust. 1 ustawy o CIT, dokumentacja powinna być sporządzona w postaci elektronicznej do końca 10. miesiąca po zakończeniu roku podatkowego. Jej głównym celem jest wykazanie, że warunki zawartej transakcji odpowiadają tym, które ustaliłyby między sobą podmioty niepowiązane, działające na zasadach rynkowych.

Nowe podejście do ustalania obowiązku dokumentacyjnego

Do końca 2018 r. obowiązek przygotowania dokumentacji zależał nie tylko od wartości transakcji, lecz także od rozmiaru prowadzonej działalności, czyli sumy przychodów lub kosztów podatnika w poprzednim roku obrotowym. Od 2019 r. ustawodawca uprościł te zasady: obecnie to wartość transakcji kontrolowanej o charakterze jednorodnym decyduje o powstaniu obowiązku dokumentacyjnego.

Jakie są progi dokumentacyjne?

Aktualne przepisy przewidują różne progi wartości transakcji, w zależności od ich rodzaju. Dla transakcji kontrolowanych o charakterze jednorodnym obowiązują następujące limity:

1. 10 000 000 zł – transakcje towarowe,
2. 10 000 000 zł – transakcje finansowe,
3. 2 000 000 zł – transakcje usługowe,
4. 2 000 000 zł – inne transakcje niż wymienione powyżej.

Wartość transakcji oblicza się bez podatku VAT, z wyjątkiem sytuacji, gdy podatek ten nie stanowi podatku naliczonego lub gdy podatnik nie ma prawa do jego odliczenia.

Co ważne, na potrzeby ustalenia, czy przekroczono próg, należy zsumować wartości wszystkich transakcji jednorodnych, nawet jeśli są one realizowane z różnymi podmiotami powiązanymi lub dokumentowane wieloma fakturami.

Transakcje z podmiotami z rajów podatkowych

Szczególną kategorię stanowią transakcje z podmiotami mającymi siedzibę w krajach stosujących szkodliwą konkurencję podatkową. Do końca 2021 r. obowiązywał dla nich bardzo niski próg dokumentacyjny wynoszący 100 000 zł.

Obecnie (po zmianach z 26 października 2022 r.) progi te są zróżnicowane w zależności od rodzaju transakcji i wynoszą:

• 2 500 000 zł – dla transakcji finansowych,
• 500 000 zł – dla transakcji innych niż finansowe.

Jednorodność transakcji – jak prawidłowo ustalić?

Ustalając, czy dana transakcja przekracza próg dokumentacyjny, kluczowe jest określenie, czy ma ona charakter jednorodny. Zgodnie z art. 11k ust. 4 i 5 ustawy o CIT, o jednorodności decydują takie czynniki jak:

• podobieństwo przedmiotu transakcji,
• funkcje pełnione przez strony, zaangażowane aktywa i ponoszone ryzyka,
• warunki ekonomiczne i sposób kalkulacji ceny,
• strategia gospodarcza,
• a także jednolitość ekonomiczna transakcji.

Przykładowo: jeśli podatnik nabywa różne surowce od kilku spółek powiązanych, ale warunki zakupu, rodzaj towaru i sposób rozliczenia są zbliżone, wszystkie te zakupy mogą zostać potraktowane jako jedna transakcja jednorodna. Wówczas ich wartości należy zsumować i odnieść do odpowiedniego progu.

Przykład

Załóżmy, że spółka produkcyjna zawiera z podmiotami powiązanymi trzy rodzaje umów:

1. Zakup surowców o wartości 4 000 000 zł,
2. Zakup towarów handlowych w celu dalszej odsprzedaży o wartości 11 000 000 zł,
3. Zakup półproduktów o wartości 7 000 000 zł.

Wszystkie te transakcje mają charakter towarowy, a próg dla tego rodzaju transakcji wynosi 10 000 000 zł. Po zsumowaniu wartości poszczególnych transakcji spółka uzyskuje łączną kwotę 22 000 000 zł, ale zgodnie z zasadą jednorodności każda z tych transakcji oceniana jest odrębnie. Oznacza to, że tylko zakup towarów handlowych (11 000 000 zł) przekracza próg i wymaga sporządzenia lokalnej dokumentacji cen transferowych.

Podsumowanie

Wprowadzenie jasnych i jednolitych progów dokumentacyjnych w przepisach o cenach transferowych to krok w stronę większej przejrzystości i proporcjonalności obowiązków podatkowych.

Dla przedsiębiorców oznacza to jednak konieczność dokładnej analizy zawieranych transakcji pod kątem ich jednorodności, wartości oraz charakteru ekonomicznego, aby prawidłowo ustalić, czy powstaje obowiązek dokumentacyjny.

Warto pamiętać, że dokumentacja cen transferowych to nie tylko formalność – to narzędzie, które chroni podatnika przed ryzykiem doszacowania dochodu i ewentualnymi sankcjami. Dlatego przygotowanie jej w sposób rzetelny, spójny i oparty na aktualnych przepisach jest inwestycją w bezpieczeństwo podatkowe przedsiębiorstwa. Nasz zespół ekspertów w zakresie cen transferowych i podatków dochodowych z przyjemnością wesprze Państwa na każdym etapie, od analizy transakcji, przez przygotowanie dokumentacji, aż po kontakt z organami podatkowymi.