Pożyczki w fundacji rodzinnej jako sposób na optymalizację?

Fundacje rodzinne działają już od blisko trzech lat i cieszą się nadal dużym zainteresowaniem wśród podatników w ich strukturze majątkowej. Podatnicy chętnie wprowadzają fundacje rodzinne do spółek jako udziałowców – pozwala to na zwolnienie z podatku wypłacanej fundacji dywidendy. Fundacje są również wykorzystywane do udzielania pożyczek. Czy jest to jednak rozwiązanie korzystniejsze niż w przypadku innych podmiotów?

Jedną z korzyści jest brak podatku PCC, który miałby płacić pożyczkobiorca. Udzielanie pożyczek pieniężnych przez fundację rodzinną na rzecz beneficjenta nie podlega opodatkowaniu PCC. Podlegają one opodatkowaniu VAT, przy czym fundacja rodzinna będzie zwolniona w tym zakresie z zapłaty VAT z uwagi na zastosowanie zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy VAT.

W przypadku podatku CIT ukrytym zyskiem dla fundacji rodzinnej są m.in.:

– pożyczki udzielone przez fundację rodzinną beneficjentowi w tej części, która podlegała zwrotowi w danym roku podatkowym i nie została zwrócona do dnia upływu terminu złożenia deklaracji, o której mowa w art. 24s ust. 1, za ten rok podatkowy;

– pożyczki udzielone przez fundację rodzinną beneficjentowi na okres co najmniej 10 lat albo na okres krótszy niż 10 lat, jeżeli ostateczny termin obowiązywania umowy wyniósł co najmniej 10 lat.

Ukryte zyski, o których mowa w art. 24q ust. 1a pkt 5 i 6 ustawy CIT, są zawężone wyłącznie do pożyczek udzielonym beneficjentom.

Oznacza to, że pożyczka udzielona przez fundację rodzinną innym niż beneficjenci fundacji podmiotom na jakikolwiek okres nie będzie stanowiła ukrytych zysków, a tym samym nie powstanie obowiązek podatkowy z tytułu świadczeń w postaci ukrytych zysków, o którym mowa w art. 24q ust. 1a pkt 6 ustawy CIT. Wskazuje na to pismo z 8 października 2024 r. Dyrektora KiS sygn. 0111-KDIB1-2.4010.475.2024.1.AK.

Jednak, jeśli fundacja rodzinna planuje udzielanie pożyczek beneficjentom na ustalony okres obowiązywania, to niewykluczone, że będzie wynosił co najmniej 10 lat – na przykład 12 czy 13 lat. Skoro pożyczka będzie udzielona na okres co najmniej 10 lat, oznacza to, że fundacja rodzinna rozpozna świadczenie w postaci ukrytego zysku zgodnie z art. 24q ust. 1a pkt 6 ustawy o CIT. Wskazują na to organy podatkowe m.in. Dyrektor KiS w interpretacji z 15 listopada 2024 r, sygn. 0111-KDIB1-2.4010.491.2024.1.AK. Powyższego nie zmienia fakt, że beneficjent będący pożyczkobiorcą zdecyduje się na szybszą spłatę pożyczki.

Pożyczki więc mogą być dobrym rozwiązaniem dla fundacji, jak i dla pożyczkobiorców, ale istotny jest okres ich spłaty i typ odbiorcy. Beneficjenci mogą korzystać z tych rozwiązań, ale na okres krótszy niż 10 lat albo, jak niektórzy wskazują, kiedy pożyczka jest udzielona na czas nieokreślony. Odsetki powinny być jednak ustalone na poziomie rynkowym. Beneficjenci otrzymują środki pieniężne od fundacji nie płacąc za nie podatku PCC i nie muszą obawiać się zajęcia rachunku w przypadku opóźnień spłat w okresie trwania umowy. Jest to korzystne rozwiązanie, ale aby uniknąć podatku, pożyczka długoterminowa powinna być zwrócona przed upływem 10 lat.

dr Małgorzata Rzeszutek

doradca podatkowy