Opodatkowanie darowizn otrzymanych przez nierezydentów będących polskimi obywatelami

Polscy obywatele, którzy po przeprowadzce do innego kraju przestali być rezydentami polskimi, mają nieograniczony obowiązek podatkowy w kraju zamieszkania, jednak nadal pozostają im pewne obowiązki podatkowe i rozliczenia w Polsce. Przykładem jest otrzymana darowizna pieniężna lub rzeczowa.

Jak wynika z art. 2 Ustawy o podatku od spadków i darowizn, nabycie będzie podlegało opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn w momencie, kiedy nabywca jest obywatelem Polski albo posiada miejsce stałego pobytu na terytorium Polski. Przy czym warunki określone w tym przepisie nie muszą zostać spełnione łącznie. Nabywca nie musi jednocześnie posiadać obywatelstwa polskiego i mieć miejsca stałego pobytu na terytorium Polski. Wystarczy, że będzie spełniona jedna z ww. przesłanek.

Przykładowo, jeśli na dzień zawarcia umowy darowizny osoba fizyczna posiadała obywatelstwo polskie, to nabycie przez nią darowizny działki znajdującej się za granicą podlegało opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn na podstawie art. 2 Ustawy o podatku od spadków i darowizn. Notariusz z innego kraju nie jest polskim płatnikiem i tym samym nie może odprowadzić podatku od spadków i darowizn do właściwego naczelnika urzędu skarbowego w Polsce. Przepisy zawarte w ustawie o podatku od spadków i darowizn dotyczące płatników (notariuszy) nie odnoszą się do zagranicznych płatników.  

A więc fakt pobrania przez notariusza wymaganych opłat według lokalnych przepisów innego kraju nie zwalnia osoby fizycznej z obowiązku złożenia do właściwego urzędu skarbowego w Polsce zeznania o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych na formularzu SD-3, który określony został przez Ministra Finansów w rozporządzeniu z dnia 27 listopada 2015 r. w sprawie zeznania podatkowego składanego przez podatników podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 2015 r. poz. 2068) i wykazania w nim nabycia w drodze darowizny nieruchomości mieszczącej się za granicą. Taka sama sytuacja dotyczy darowizny środków pieniężnych. Potwierdza to interpretacja Dyrektora KIS z 19 września 2023 r. sygn. 0111-KDIB2-3.4015.142.2023.4.BD.

Jeśli natomiast osoba fizyczna w chwili otrzymania środków pieniężnych od członka rodziny nie była obywatelem polskim ani nie nabyła prawa stałego pobytu, to nabycie przez nią środków pieniężnych nie podlega opodatkowaniu podatkiem od spadków i darowizn na podstawie art. 2 ustawy. Nie wystąpił w tym przypadku obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn. Nie będzie również konieczne zgłoszenie do urzędu skarbowego na druku SD-Z2 nabycia omawianych środków pieniężnych. Stanowisko to wskazuje m.in. interpretacja Dyrektora KIS z 7 maja 2021 r., sygn. 0111-KDIB2-3.4015.46.2021.1.BB.

Przepisy odnośnie do opodatkowania darowizn nie są objęte umowami o unikaniu podwójnego opodatkowania, które Polska podpisała z wieloma krajami, dlatego ich opodatkowanie może budzić większe wątpliwości w zakresie stawki i kraju rozliczenia podatku. Wymiana informacji podatkowych między organami administracji skarbowej z różnych krajów ułatwia wychwycenie tych transakcji i zwiększa ryzyko kar za brak dopełnienia obowiązków przez polskiego obywatela.

dr Małgorzata Rzeszutek

doradca podatkowy