Korzystanie z dwóch jednorazowych amortyzacji przez podatnika

W polskich przepisach podatkowych możliwe jest stosowanie różnych metod amortyzacji, w tym jednorazowej. Istnieją dwa niezależne mechanizmy jednorazowej amortyzacji, które podatnik może stosować równolegle, o ile spełnia warunki:

– jednorazowa amortyzacja dla małych podatników / de minimis – art. 22k ust. 7–13 PIT / 16k ust. 7–13 CIT.

– jednorazowa amortyzacja dla środków trwałych o wartości ≤ 10 000 zł – art. 22d ust. 1 PIT / 16d ust. 1 CIT.

Mechanizmy te nie wykluczają się i mogą być stosowane w tym samym roku podatkowym. Działają niezależnie, mają różne podstawy prawne i różne limity. Ale – nie istnieje możliwość łączenia limitów w stosunku do jednego środka trwałego.

Przepisy ustawy o podatku dochodowym dotyczące amortyzacji podatkowej nie zezwalają na korektę prawidłowo i zgodnie z przepisami dokonanych odpisów amortyzacyjnych. Wynika to z art. 22h ust. 2 ustawy PIT. Przepis ten stanowi, że podatnicy dokonują wyboru jednej z metod amortyzacji określonych w art. 22i-22k, dla poszczególnych środków trwałych przed rozpoczęciem ich amortyzacji. Wybraną metodę, co do zasady, są zobowiązani stosować do pełnego zamortyzowania danego środka trwałego. Z tego względu podatnik do pełnego zamortyzowania nabytego np. w 2026 r. środka trwałego, musi stosować metodę amortyzacji wybraną przed rozpoczęciem jego amortyzowania.

W przypadku spółki niebędącej osobą prawną (np. spółki jawnej osób fizycznych) kwota limitów jednorazowych odpisów amortyzacyjnych, tj. 50.000 euro, i 100.000 zł, odnosi się do łącznej wartości odpisów przypadających na wspólników tej spółki (art. 22k ust. 13 i 19 ustawy o PIT oraz odpowiednio art. 16k ust. 13 i 19 ustawy o CIT).

W pliku JPK ŚT KR wybierając amortyzację jednorazową należy sprawdzić, czy struktura wskaże ją w kolumnie E10B. Wartość kwotowa wykazywana w polu E_10B „Stawka amortyzacyjna podatkowa podstawowa (kwotowa), w tym wartość amortyzacji jednorazowej” dotyczy wartości amortyzacji jednorazowej zaksięgowanej w roku, za który składany jest JPK_ST_KR. Czyli dla środków trwałych ujętych w JPK_ST_KR, podlegających w całości amortyzacji jednorazowej:

– z datą przyjęcia do użytkowania w okresie, za który składany będzie JPK_ST_KR, w polu E_10B należy wskazać wartość kwotową tej amortyzacji,

– z datą przyjęcia do użytkowania przed okresem, za który składany będzie JPK_ST_KR, w polu E_10B należy wskazać wartość „0”.

Przepisy bilansowe nie przewidują mechanizmu przyspieszonej amortyzacji, o jakim mowa w przepisach podatkowych. Zgodnie z art. 32 ustawy o rachunkowości, odpisów amortyzacyjnych od środka trwałego dokonuje się drogą systematycznego, planowego rozłożenia jego wartości początkowej na ustalony okres amortyzacji. Dlatego też w księgach rachunkowych niezbędne jest utworzenie dodatkowego tzw. konta pozabilansowego, na którym podatnik zaprezentuje wyższy koszt podatkowy i wprowadzi tę różnicę do węzła RPD w JPK KR PD.

Ostatnie miesiące 2026 roku to właściwy czas na analizę struktury JPK ŚT KR i zaprezentowanej w niej środków trwałych, najlepiej połączyć weryfikację z inwentaryzacją środków trwałych i WNiP oraz likwidacją nieużywanych składników majątku.

Prawidłowa ocena skutków prawnych i podatkowych wymaga nie tylko znajomości przepisów, ale także doświadczenia w ich praktycznym stosowaniu. Zakres wsparcia LEX4you w tym obszarze możesz sprawdzić tutaj: https://lex4you.pl/uslugi/

dr Małgorzata Rzeszutek
doradca podatkowy